Kommúnan

Örverpið

Stundum finnst mér Ísland, eða öllu heldur Íslendingar, vera eins og örverpi í fjölskyldu. Örverpi sem er vant því að flest sé látið eftir því. Okkur finnst í mörgum tilfellum að við höfum sérstöðu vegna þess að við erum bara 300.000 manns og þess vegna eigi að gilda aðrar reglur um okkur en hina. Þetta sýnir sig t.d. í loftslagsmálum. Í stað þess að sýna ábyrgð keyrum við áfram stóriðjustefnu á undanþágum frá Kyoto-bókuninni á meðan hlýnun jarðar eykst, og réttlætum sjálf okkur með því að við séum þó að nota endurnýtanlega orku til að menga umhverfið. Við erum líka svo lítil og eigum svo mikið inni, að við eigum rétt á því taka ekki ábyrgð í loftslagsmálum.

Nú hefur komið upp nýtt tilefni fyrir okkur til að hanga í pilsfaldi þess sem öllu ræður og grenja út undanþágu vegna smæðar okkar og fámennis. Í EES-samningnum leynist nefnilega undanþága fyrir okkur til að stjórna, og þar með takmarka, komu verkafólks frá aðildarlöndum EES til Íslands. En hví skyldum við vilja nýta þessa undanþágu? Jú, vegna þess að hérlendis nýtur það vaxandi hylli að hengja bakara fyrir smið!

Verkafólk af erlendum uppruna er í mörgum tilfellum tilbúið að vinna fyrir lágmarkslaun og eru þau þess vegna álitin hættulegir keppinautar. Þau eru sökuð um að taka vinnuna frá heiðarlegu fólki, sem fær að taka pokann sinn með þeim orðum að það verði létt að finna innflytjendur sem vilja vinna fyrir lúsarlaun. En hver er illvirkinn í þessu dæmi? Eru það innflytjendurnir sem að vilja bara fá vinnu til að eiga fyrir salti í grautinn? Eða eru það atvinnurekendur (blessunarlega ekki allir samt) sem sjá sér leik á borði til að græða meira, með því að borga innflytjendum lágmarkslaun eða jafnvel minna en það, og láta sig gamla og trausta starfsmenn engu varða þegar valið stendur á milli þeirra og örlítið meiri peninga?

Til þess að eyða þessu vandamáli þarf að hækka lágmarkslaun, ekki loka landinu. Þegar að við okkur blasa upphrópanir eins og „Erlendir ríkisborgarar eru 9% vinnuafls á Íslandi!“ þurfum við að skoða hvað þessi staðreynd þýðir. Hvort er þetta góð eða slæm staðreynd? Það er ekki hægt að lesa það út úr setningunni einni og sér. Við getum hins vegar bætt þessum staðreyndum við:

Atvinnuleysi á Íslandi hefur ekki verið minna í 6 ár.

Þátttaka útlendinga á íslenskum vinnumarkaði sparaði meðalfjölskyldu um 123.000 kr. síðasta ár. Skuldir fjölskyldunnar hefðu jafnframt verið um tvö hundruð þúsund krónum hærri án þátttöku þeirra.

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni hefur lögbrotum þar sem erlendir ríkisborgarar eiga hlut að máli ekki fjölgað.

Á þessu sést hve mikilvægt það er að fá ekki hland fyrir hjartað vegna samhengislausra staðhæfinga, heldur skoða heildarmyndina. Við skulum ekki ræða málefni heils samfélagshóps í upphrópunum. Við skulum ræða þau á málefnalegan og mannúðlegan hátt. Við skulum breyta kerfinu þannig að innflytjendur séu upplýstir um réttindi sín og skyldur og jafnrétti ríki á vinnumarkaði. Við skulum bæta íslenskukennslu fyrir útlendinga. Og síðast en ekki síst, þá skulum við þroskast, sleppa pilsfaldinum, hætta að lifa á undanþágum í krónískri minnimáttarkennd og ofdekri vegna smæðar okkar, og sýna í stað þess ábyrgð og sanngirni.

Steinunn Rögnvaldsdóttir

Greinin birtist einnig á vinstri.is

Forgangsröðun

Rúmar fimm vikur eru til Alþingiskosninga og línur farnar að skýrast. Vinstrihreyfingin – grænt framboð leggur áherslu á umhverfisvernd, félagslegt réttlæti, friðarstefnu og stöðugt efnahagslíf sem hvílir á fjölbreyttu atvinnulífi. Öll miða þessi stefnumál að því að bæta lífsgæði okkar allra sem og komandi kynslóða. Þessar línur hafa reyndar alltaf verið skýrar og koma því engum á óvart. Það sama verður varla sagt um þá flokka sem stjórnað hafa landinu undanfarin 12 ár.

Undanfarin ár hef ég oft velt því fyrir mér hvort stjórnarflokkarnir tveir, Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur, hefðu í rauninni einhverja stefnu, einhverja hugsjón sem þeir fylgdu. Niðurstaða mín hefur aftur og aftur orðið sú að eina stefna þessara flokka er að halda völdum og beita völdunum til þess að festa sig enn frekar í sessi.

Það kom mér því nokkuð á óvart þegar ég frétti að stjórnarflokkarnir hefðu allt í einu fundið mál sem þeim fannst mikilvægara en öll önnur. Þeir höfðu loksins fundið eitthvert mikilvægt mál, einhverja hugsjón, til að berjast fyrir. Þeir urðu því ekki sáttir þegar í ljós kom að málið yrði ekki afgreitt fyrir þinglok. Í kjölfar þess létu þeir öllum illum látum og kenndu öllum öðrum en sjálfum sér um niðurstöðuna.

Ég fór strax að velta því fyrir mér hvað mál þetta væri sem kveikti svona í þeim. Var það að staðfesta táknmál sem móðurmál heyrnarlausra? Var það að gera kaup á vændi refsiverð? Ætluðu þeir að láta fjarlægja Ísland af lista hinna viljugu árásarþjóða? Ætluðu þeir að bæta námslánakerfið? Vildu þeir bæta barnabótakefið? Vildu þeir leggja niður samræmd próf? Vildu þeir gera allt sem í sínu valdi stóð til þess að tryggja jafnrétti kynjanna? Eða vildu þeir kannski stuðla að lögfestingu barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna?

Nei, nei og aftur nei. Þrátt fyrir margar tilraunir þá tókst mér ekki að giska á rétt mál. Málið sem þeim fannst mikilvægara en öll þau sem ég giskaði á var að heimila sölu á léttvíni og bjór í matvöruverlunum.

Það getur vel verið að sumum finnist það mikilvægara en allt annað að auka aðgengi að áfengi, en það er ekki efst í minni forgangsröðun.

Auður Lilja Erlingsdóttir

Greinin birtist einnig á vinstri.is.

Af maurum og mönnum

Hver sá sem hefur kynnt sér líf og atferli félagsskordýranna getur vart annað en hrifist af hinu stórfenglega félagsskipulagi þeirra og velgengi þeirra í lífsbaráttunni. Þetta fyrirkomulag er svo árangursríkt að ótal sinnum hefur það þróast sjálfstætt í náttúrunni, reyndar ekki aðeins meðal skordýra heldur þekkist þetta fyrirbæri einnig t.d. meðal krabbadýra og spendýra.

Þau félagsskordýr sem náð hafa hvað mestri fullkomnum í búháttum sínum búa sér til stórgerð bú þar sem drottningin gerir fátt annað en að fjölga sér. Afkomendur hennar sjá um að afla fæðu, uppeldi ungviðisins, verja búið og allt það sem þarf að gera til að samfélagið geti staðið undir sér. Þeirri kenningu hefur verið fleygt fram að í raun sé hægt að líta á háþróuðustu félagsskordýrin sem nokkurs konar lífveru í sjálfu sér. Drottningin væri þá æxlunarfæri hennar en hin dýrin gegna þá hlutverki líkamsfrumnanna, en oft eru þau geld og ófær um að fjölga sér.

Hvað sem því líður þá er samlíkingin við samfélag mannanna nokkuð augljós og oft til hennar gripið. Líkt og félagsskordýrin þá lifa mennirnir einnig saman í samfélagi og eru hver öðrum háðir í lífsbaráttunni. Þeir skipta með sér verkum og vinna saman að framgangi þjóðfélagsins. Að minnsta kosti væri það þannig í hinu fullkomna samfélagi en raunveruleikinn er ekki alveg á þessa leið. Inn á milli leynast menn sem líta ekki á sig sem hluta af samfélaginu heldur einvörðungu sem einstaklinga. Jafnvel þó að þeir séu samfélaginu alveg jafn háðir og við hin þá þráast þeir við að afneita hlutverki þess og vilja veg þess sem minnstan.

Maurarnir eiga við svipaðan vanda að etja, þó hann sé af ólíkum toga. Til eru tegundir maura sem byggja ekki sín eigin bú heldur ráðast inn í önnur bú og leggja þau undir sig með því að drepa drottninguna og taka sæti hennar í staðinn. Sú tegund sem hefur náð einna mestri fullkomnun í þessari iðju kallast Monomorium santschii. Þessir maurar þurfa ekki að hafa fyrir því sjálfir að drepa drottninguna heldur hafa þeir þau skelfilegu áhrif á þá maura sem fyrir eru í búinu, líklega með einhvers konar boðefnum, að þeir ráðast gegn sinni eigin móður, drottningunni, og drepa hana. Eftir þetta tekur innrásarmaurinn við hlutverki drottingarinnar og hinir ráðvilltu maurar byrja að fæða og hlúa að afkvæmum nýju móðurinnar, jafnvel þótt að þeir séu ekki einu sinni af sömu tegund og þeir.

Á sama hátt væri e.t.v. hægt að segja að frjálshyggjumenn reyni að beita brögðum til að snúa fólki á móti samfélaginu með það að markmiði að tortíma því í leiðinni. En eins og í heimi mauranna þá er tilgangurinn einungis sá að koma á fót nýju þjóðskipulagi þar sem þeir sjálfir hafa tekið við hlutverki samfélagsins, auðvald í stað ríkisvalds. Þessari hreyfingu hefur vaxið ásmegin á Vesturlöndum undanfarna áratugi og nú er svo komið að það þykir ákaflega afturhaldssamt að styðja við bakið á ríkisrekstri af neinu tagi. Peningaöflin hafa tekið við á flestum sviðum og knýja á um að fá að taka yfir heilbrigðis- og menntamálin, til að hirða þann mögulega ágóða sem í þeim flest. Í stað lýðræðiskjörinna fulltrúa vilja þeir að eitthvað fyrirbæri sem kallast “markaðurinn” fái öllu ráðið.

Svo virðist sem að þessi markaður sé einungis annað orð yfir “mennirnir sem eiga peninga” en frjálshyggjumönnum finnst réttlátara að þeir hafi völdin í stað stjórnmálamanna. Orð eins og “ríkið” og “hið opinbera” eru eins og svæsnustu klámyrði í þeirra eyrum. Þótt það virðist á köflum mótsagnakennt þá hefur frjálshyggjan hingað til átt hvað mestan hljómgrunn í Sjálfstæðisflokknum og afleiðingarnar af sextán ára stjórnarsetu þess flokks eru öllum ljósar. Meðan spítalar og háskólar líða fyrir fjárskort þá hafa gömlu ríkisfyrirtækin verið afhent auðvaldinu til handargagns á spottprís. Fátt er eftir til sölu af standbærum fyrirtækjum í eigu ríkisins en helst hafa menn rennt girndaraugum til Landsvirkjunar og Ríkisútvarpsins enda hefur hlutafélagavæðing þess síðarnefnda verið álitið eitt skref til einkavæðingar þess af frjálshyggjumönnunum.

Það er vonandi að þessi óheillaþróun verði stöðvuð í komandi alþingiskosningum. Eina leiðin til þess er að koma núverandi ríkisstjórn frá og tryggja að félagshyggjuöflin fá loksins aftur að ráða ferðinni hér á landi. Maurarnir eru varnarlausir gegn klækjabrögðum sníkjumaura á borð við M. santschii. Við njótum þó þeirra forréttinda að geta hugsað sjálfstætt og beitt áhrifavaldi okkar í frjálsum kosningum. Hvernig væri að beita þessu valdi áður en stjórnmálamenn tapa öllu vægi í okkar samfélagi?

Lárus Viðar Lárusson

Auðkenni

When are you gonna come down
When are you going to land

Bankarnir
þeir eiga okkur

Okkur Elton

You know you can’t hold me forever
I didn’t sign up with you
I’m not a present for your friends to open
This boy’s too young to be singing the blues

So goodbye yellow brick road
Where the dogs of society howl
You can’t plant me in your penthouse
I’m going back to my plough

Fyrirgefið en
píanistinn
er alltaf að grípa frammí

mér var ekki boðið
ég borgaði bara

en ég borga glaður
því hagnaðurinn fer í góð málefni

málefni eldri borgara
sem skiptast á að spila undir

Þegar John og Le Bon eru búnir að gefa til baka

setja þeir afganginn í söfnunarbauk
Hjálparstofnunar kirkjunnar

hugulsamir og hjartahreinir

það er þeirra trúboð

Bankarnir þeir eiga okkur

Okkur John Cleese

Stökktu John, stökktu
Ertu kannski ekki starfsmaður Köpthings?

Bankarnir þeir eiga okkur,
okkur mömmu

þeir eru eins og mamma,
vildu bara vita hvar við værum

Bankarnir þeir eiga okkur
okkur Duran Duran

þeir vildu bara komast á lyklakippurnar okkar
þeir vildu bara hanna hlekkina okkar
þeir vildu bara komast í vasana okkar
eins og í gamla daga

Bankarnir þeir eiga okkur

þú ert örugglega búinn að hitta marga sem eru ósáttir
þú ert jafnvel búinn að hitta einhvern sem ætlar að mótmæla

en þú ert ekki búinn að hitta neinn sem ætlar ekki að taka þátt

Það vill enginn sofa með yfirdráttinn undir koddanum.

Ásgeir H Ingólfsson

Fastur í fortíðinni?

Framsóknarflokkurinn verður níræður um helgina. Framsóknarfólk geislar af stolti og ánægju yfir því að það tilheyra elsta stjórnmálaflokki landsins. Samkvæmt nýjustu skoðanakönnunum tilheyra þau líka minnsta flokki landsins. Það er því farið að halla undir fæti hjá hinum aldna flokki og langt frá því öruggt að hann verði aldargamall.

Saga Framsóknarflokksins er merkileg fyrir margar sakir. Á síðustu árum hefur hann einna helst verið þekktur fyrir stefnu- og hugsjónaleysi sitt. Flokkurinn hefur enda haft þann eina tilgang síðastliðinn þrjú kjörtímabil að hanga í pilsfaldinum hjá Sjálfstæðisflokknum. Framsóknarfólk hefur afsakað þetta háttarlag sitt með því að segja að flokkurinn sé ábyrgur miðjuflokkur og að svona hagi slíkir flokkar sér sér.

Framsóknarflokkurinn hefur þó ekki alltaf verið ábyrgur miðjuflokkur. Á 20. öldinni leiddu þeir oftar en ekki ríkisstjórnir, oftast í nafni félagshyggju. Þetta var á síðustu öld, öldinni sem flestir framsóknarmenn munu væntanlega minnast í afmælisveislunni. Eitt af því sem afmælisgestir munu væntanlega minnast frá þeirri tíð og tala um eru allar pólitísku ráðningarnar sem flokkurinn stóð fyrir á síðustu öld og hafa komið flokksmönnum vel.

Núverandi fulltrúar Framsóknarflokksins hafa horfið frá flestum þeim siðum, gildum og hugsjónum sem einkennt hafa flokkinn mestan hluta 90 ára sögu hans. Enn er þó einn siður sem þeir halda enn í. Það er siður sem enginn stjórnmálaflokkur hefur staðið sig jafn vel í því að varðveita og iðka og Framsóknarflokkurinn hefur gert undanfarin 90 ár. Það væri ekki í anda ábyrgs miðjuflokks að hætta því sem hann er bestur í. Því hafa fréttir af pólitískum ráðningum Framsóknarflokksins í Reykjavíkurborg ekki komið neinum á óvart.

Fjölmiðlar hafa gert þessum ráðningum flokksins góð skil og því óþarfi fyrir mig að telja þær til hér. Það sem mér þykir vert að vekja athygli á það hvernig Björn Ingi Hrafnsson, sem er borgarfulltrúi Framsóknarflokksins, formaður borgarráðs og formaður stjórnar Faxaflóahafna, hefur réttlætt ráðningarnar. Hann gerir það með því að segja slíkar ráðningar einnig hafa viðgengist á valdatíð R-listans. Er Björn Ingi þá að segja að pólitískar og ófaglegar ráðningar séu bara hið besta mál? Ég get ekki skilið annað.

Síðast þegar ég vissi þá heyrði R-listinn sögunni til. Ef Björn Ingi og Framsóknarflokkurinn halda áfram að feta sömu braut fara líkurnar á því að flokkurinn verði tíræður þverrandi. Pólitískar ráðningar tilheyra 20. öldinni og flest bendir til þess að Framsóknarflokkurinn geri það líka.

Elías Jón Guðjónsson

Oftrú á auglýsingar?

Í vetur hefur gengið illa að fá starfsfólk á frístundaheimi ÍTR sem hefur orðið þess valdandi að tugir barna eru nú á biðlista eftir plássi á þeim. Formaður ÍTR og borgarfulltrúi Framsóknarflokksins skrifaði stutta grein um ástandið í Fréttablaðinu í dag. Þar viðurkennir hann að ástandið sé slæmt en reynir svo að réttlæta það með því að segja að það sé þó skárra en fyrir ári síðan.

Hann heldur svo áfram með því að segja að hann hafi gert mikið til þess að laða að starfsfólk. Af lýsingum hans að dæma virðast þær aðgerðir aðallega felast í því að panta fleiri auglýsingar. Hann telur því að lausnin á starfsmannahallærinu sé að auglýsa meira eftir starfsfólki. Með fullri virðingu fyrir formanni ÍTR og hæfni hans í að panta auglýsingar þá held ég að flestir viti að það vanti starfsfólk á frístundaheimilin og störfin séu í sjálfu sér mjög spennandi. Fleiri auglýsingar eru því ekki lausn vandans.

Í haust þegar var ég að svipast um eftir hlutastarfi rakst ég á viðtal við formann ÍTR þar sem hann lýsti áhyggjum sínum yfir því hve illa gengi að manna frístundaheimilin. Í viðtalinu tók hvatti hann námsmenn sérstaklega til að sækja um þessi störf. Ég hugsaði með mér að þetta hlytu að vera spennandi störf. Auk þess er ég námsmaður. Ég fór því á netið og sótti um starf á frístundaheimili. Næsta dag var hringt í mig og mér boðið starf.

Ég var mjög glaður yfir því að svo fljótt væri hringt í mig. Þrátt fyrir það vildi ég fá að vita aðeins meira um starfið en ég vissi þá áður en ég réði mig. Ég spurði því nánar út í starfið. Svörin við þeim spurningum drógu ekki úr áhuga mínum, þvert á móti. Næst spurði ég um launin fyrir 30% starfshlutfall. Svörin við þeirri spurningu gerðu mig orðlausan og jafnvel pínulítið ringlaðan.

Fyrir 30% starfshlutfall, þ.e. vinnu frá 13 til 17 þrjá daga vikunnar, voru launin um 38 þúsund krónur á mánuði mánuðinn(heildarlaun fyrir allan frádrátt). Miðað við að fjórar vikur séu í mánuði er tímakaupið 791 króna.

Þegar ég hafði áttað mig og fengið málið aftur þakkaði ég pent fyrir mig sagði að ég sægi mér ekki fært að vinna fyrir svo lág laun. Ég gæti sennilega fengið hærra tímakaup fyrir að bera út dagblöð eða týna dósir. Eftir á að hyggja þá finnst mér það hrein móðgun að bjóða nokkrum manni á Íslandi slík laun og sérstaklega fyrir svo mikilvægt og ábyrgðarfullt starf. Námsmenn ættu reyndar að vera sérstaklega móðgaðir út í formann ÍTR fyrir að hafa hvatt þá sérstaklega um að sækja um þessi störf.

Þrátt fyrir að auglýsingar hafi reynst Framsóknarflokknum vel þá verða þeir að horfast við í augu við það að lausnin á starfsmannahallærinu felst ekki í því að auglýsa meira. Þessi störf eru sérstaklega áhugaverð og gefandi en þeim fylgir einnig mikil ábyrgð. Ef þau væru eðlilega launuð þá yrði slegist um þau. Svo má ekki gleyma að séu störf mikið auglýst er það augljós vísbending um skort á starfsfólki sem aftur bendir til þess að starfið sé ekki spennandi.

Elías Jón Guðjónsson

Með Afa

Þegar ég var lítill sýndi Stöð 2 barnaþáttinn ‘Með afa’ á laugardagsmorgnum. Eins og glöggir muna var það Örn Árnason leikari sem brá sér þar í gerfi góðlegs eldri manns með grátt yfirvaraskegg sem stytti börnunum stundir í gegnum imbann með teiknimyndum og öðrum áþekkum meðulum sem krakkar kunna að meta. ‘Afi’ var sýndarafi manns, ávallt reiðubúinn að hafa ofan af fyrir manni á laugardagsmorgnum (þegar maður gat hlaupið yfir til góðra nágranna sem voru með Stöð 2) og var ávallt svolítið hressari og kátari en aðrir afar, aðallega vegna þess að hann var í alvöru leikinn af ungum manni, en kannski líka vegna þess að sem plat-sýndar-afi hafði hann ekki þurft að þræla sér út á íslenskum vinnumarkaði á 20. öld. Það þurftu raunverulega afarnir að gera.

Annar afi minn var bóndi sem með striti sínu braut undir sig stórt land norður í Þingeyjasýslum og stýrði miklu og glæsilegu sauðfjárbúi á meðan hann lifði. Hinn afi minn hefur nánast alla sína ævi unnið eins og hestur, ýmist sem sjómaður eða verkamaður, en hefur slakað á í seinni tíð enda kominn á níræðisaldur. Við hlið sér höfðu þeir svo ömmurnar, sem ekki síður hafa þurft að standa í ströngu og bera sinn hluta af þunga þeirrar ábyrgðar að byggja upp ungt lýðveldi. Þessir einstaklingar eru hluti af þeirri kynslóð sem lagði grunninn að og byggði það Ísland sem við þekkjum í dag. Allsnægtaþjóðfélaginu. Ég ber mjög mikla virðingu fyrir öfum mínum og ömmum og þeirra kynslóð, og enn fremur finn ég til þakklætis. Pétur Gunnarsson rithöfundur komst einu sinni svo að orði að hann fyndi fyrst og fremst til þakklætis gagnvart fyrri kynslóðum sem hefðu þraukað hérna á þessu kalda landi, við ömurlegar aðstæður sem maður þyrfti næstum háskólapróf í sagnfræði til að gera sér grein fyrir; svo slæmt var það, svo gott er það nú orðið.

Mér finnst sem þessu viðhorfi mínu, virðingar og þakklætis gagnvart eldri borgurum, sé ekki deilt af alþýðu fólks. Þvert á móti. Það er gömul saga en sönn að eldri borgurum á Íslandi er almennt sýnt van-þakklæti og van-virðing. Aðfluttir Íslendingar hafa sagt mér hvað þeir furði sig mikið á þessu; að í öðrum löndum þekkist það ekki að sparkað sé svona í gamla fólkið og því sagt að éta það sem úti frýs. Enda íhuga samtök eldri borgara nú sérframboð til Alþingiskosninga næsta vor, lái þeim hver sem vill. Hið sama mátti reyndar segja um innflytjendur, en þessir tveir hópar eru, ásamt öryrkjum, líklega þeir samfélagshópar sem hafa það hvað verst nú til dags. Það er ekki því fólki sem tilheyrir þessum hópum að kenna að þau skuli hafa það svo skítt, ábyrgðin er alfarið ríkisstjórnar undanfarinna ára sem hefur beinlínis lagt sig alla fram við að koma á sem mestri misskiptingu. Líkt og hægristjórnir gera alls staðar og á öllum tímum. Þetta er það sem þær ganga út á. Hægristjórnir hafa aldrei farið vel saman við jöfnuð og velferð. Það er fyrst og fremst okkar hægristjórn undanfarinna fimmtán ára að kenna að sumir afar og ömmur þurfa að læðast út á kvöldin til að týna gler úr sorpi, og þess vegna (og af öðrum ástæðum líka, auðvitað) þurfum við að losna við hana.

Eldri borgarar hafa lýst því yfir hvað þeir vilja. Þeir gerðu það á landsfundi Landssambands eldri borgara í maí í fyrra. Þeir vilja a) að grunnlífeyrir verði alltaf undanþeginn sköttum, b) að tekjutrygging, heimilisuppbót, tekjutryggingarauki og eingreiðslur verði felldar saman í einn greiðsluflokk, c) að áhrif skatta og tekjutengingar á laun og lífeyrissjóðstekjur undir kr. 160.000 á mánuði verði ekki hærri en 50% af þeim tekjum auk þeirra tekna sem minnst er á í fyrri greinunum tveimur, og d) að fjármagnstekjur séu ekki tekjutengdar bótagreiðslum frá Tryggingastofnun ríkisins. Þetta á að veita þeim strax. Það væri ágætis byrjun. Síðan þyrfti að endurskoða frá grunni lög nr. 125/1999 um málefni aldraðra, lækka virðisaukaskatt á lyfjum úr 24,5% í 14%, fjölga hjúkrunarrýmum, hækka dagpeninga o.s.frv. o.s.frv.

Ég tel það nokkuð víst að mín kynslóð myndi ekki vilja láta koma fram við sig eins og komið er fram við kynslóð afa míns í dag. Ég tel það einnig víst að kynslóð föður míns, kynslóðin sem kemur þarna á milli, vill ekki heldur láta koma svona fram við sig. En þá þarf líka að bæta úr stöðu elstu kynslóðarinnar sem fyrst, því annars eigum við hin ekkert betra skilið.

Kári Páll Óskarsson

Falsriddarar álykta

Helvítis rasistar! Jón Magnússon, Magnús Þór Hafsteinsson og aðrir „Frjálslyndir,“ vinsamlegast lútið höfði á meðan gervöll íslenska þjóðin krýnir ykkur þessum titli. Þið eigið þessa upphrópun núna, héðan í frá þarf ekki að útskýra hana neitt nánar. Rasistar, nasistar, frjálslyndir – við skiljum þetta öll, um þetta er víðtæk sátt í samfélaginu – bloggheimur, álitsgjafar og fjölmiðlaheimur allur hefur talað. Það þýðir að rasistarnir eru ekki bara flokksmeðlimir heldur líka allir þeirra stuðningsmenn, niðurstaðan hlýtur því að vera sú að um tíu prósent íslensku þjóðarinnar voru rasistar þegar síðasta skoðanakönnun var gerð.

Slíkt er auðvitað firra, talan er svo miklu miklu hærri. Þessi tíu prósent segja bara – eða kjósa hugsanlega – það sem meirihlutinn hugsar en vill ekki viðurkenna, jafnvel ekki fyrir sjálfum sér. En það er svo þægilegt að hafa heiðarlega rasista, heiðarlega kjána, sem hægt er að sparka í. Spörkum í kjánana á meðan við ýtum öllum þessum krúttlegu útlendingum náðarsamlegast til hliðar, inní álverin, frystihúsin og klósettin sem þarf jú að þrífa, þangað sem þeir sjást ekki og þangað sem heyrist helst sem minnst í þeim.

En auðvitað er hægt að álykta, íslenskum ungpólitíkusum finnst sérlega gaman að álykta. Til dæmis var gefin út ályktun vegna innflytjendamála sem forsvarsmenn ungliðahreyfinga allra stjórnmálaflokkanna (mínus Frjálsynda flokksins) sem og forsvarsmenn Vöku og Röskvu skrifuðu undir. * En engin einasti þessara „undirrituðu forystumanna í stjórnmálum ungs fólks“ var útlendingur eða af erlendu bergi brotinn. Þeir fáu erlendu – eða nýíslensku – ríkisborgarar sem sóst hafa eftir sæti á framboðslistum þessara flokka, bæði nú og í fyrri kosningum, hafa hlotið kurteislegt sæti neðarlega á lista þar sem öruggt má teljast að þeir fái engin raunveruleg áhrif eða völd í því þjóðfélagi sem þeir byggja. Íslenskukennsla fyrir útlendinga er í ólestri, vel menntað erlent vinnuafl fær nær aldrei störf við hæfi og enn tökum við á móti skammarlega fáum flóttamönnum. Þetta höfum við þagað þunnu hljóði um í úrræðaleysi okkar þangað til umræðuefnin fengu náðarsamlegast örlitla umfjöllun í fjölmiðlum í síðustu viku eftir upphlaup Frjálslyndra.

Og þrátt fyrir síaukin fjölda erlendra nema í Háskóla Íslands þá erum við ennþá að bíða eftir fyrsta erlenda stúdentaráðsliðanum – raunar virðist ekki einu sinni vilji fyrir því að þeir fái sæti í Alþjóðanefnd ráðsins, því ráði sem eyðir þó tíma sínum aðallega í að fjalla um mál erlendra stúdenta.

Kjánar á borð við Jón Magnússon kunna ekki að skammast sín. En er ekki kominn tími á að við hin lærum það? Skömmumst okkar fyrir að ástunda nákvæmlega sama popúlisma og frjálslyndir með innantómum ályktunum og upphrópunum, skömmumst okkar fyrir hvernig við höfum tekið á móti gestum okkar og förum að bæta úr því af einhverri alvöru, förum að leyfa gestunum sjálfum að hafa eitthvað um það að segja hvernig það er gert, þá fyrst gætum við haft efni á okkar sjálfskipuðu umburðarlyndu riddaratignum.

Ásgeir H Ingólfsson

* Einnig kvittuðu undir skjalið forsvarsmenn nokkurra vefrita. Það að þeir flokki sig sem „undirritaða forystumenn í stjórnmálum ungs fólks“ er út af fyrir sig áhyggjuefni.

,,Kjúklinga kommandörinn”

Í gær skundaði ég í góðum félagsskap í Friðarhúsið til að horfa á heimildarmynd um Íslensku Friðargæsluna í Kabúl í Afganistan. Þessi útgáfa myndarinnar sem gerð var fyrir erlendar sjónvarpsstöðvar, heitir The Chicken Commander. Það voru þeir Kristinn Hrafnsson og Friðrik Guðmundsson sem fengu leyfi frá utanríksiráðuneytinu til að fara þarna út og gera heimildamynd um þessa sveit. Hún var tekin upp á árinu 2004 og endar á atvikinu í (réttlega nefndu) Chickenstreet. Þar sem tvær konur létu lífið í sprengjuárás sem gerð var á íslenska ,,hermenn” sem stóðu vörð á meðan yfirmenn þeirra sinntu einkaerindum í teppabúð. Atvikið sem seinna meir var stimplað af íslensku sveitinni, á þann ósmekklega hátt, sem “shit happens”

Það eru ekki ýkjur að neinu leyti þegar ég segji að mikill aulahrollur hafi hríslast um mig við áhorfið. Að horfa þarna upp á samlanda sína með kjánalega dátastæla eftir tveggja vikna algjöra grunnþjálfun í Noregi, fyllti mann af vonbrigðum. Fullorðnir menn í löggu-og bófaleik í landi þar sem eymdin er svo mikil að við áttum okkur varla á því. Þar sem við höfum það svo gott og öruggt hérna á þessari litlu, og þangað til nýlega, herlausu eyju. Nei ekki einu sinni reyna að halda því fram að þetta séu eitthvað annað en “wannabe” hermenn. Í ótrausti landi eins og Afganistan, þar sem þjóðin hefur mátt lifa við stríð, kúgun, ofríki, valdníðslu, hræðslu og innrásir úr mismunandi áttum, áratugum saman, eru þessir menn ekkert annað en hermenn í augum fólksins. Viðkomandi persóna sem klæðir sig eins og hermaður, lætur í alla staði eins og hermaður, ber vopn eins og hermaður, gegnir stöðum og skyldum sem hermaður, er hreint og beint ekkert annað en hermaður! Alveg sama hvað stjórnmálamenn hérna heima á Íslandi rembast mikið við að reyna að slá ryki í augu almenningsins með því að kalla sveitina ávallt ,,Friðargæslulið” Á meðan ganga slúðursögur af því að þegar sumir, ónefndir ráðherrar og annað háttsett embættis-og stjórnmálafólk er statt á ráðstefnum og þingum út í hinum stóra heimi, þá tali þeir ávallt um þessa sveit sem okkar eigin íslenska her.

Þó að þessi mynd sé einungis heimildarmynd þá er að mínu mati óljós en háðslegur tónn út í gegn. Mennirnir í henni koma þar fram líkt og gírugir strákpjakkar sem finnst allt þetta stöff heaví spennandi, klikkað töff og skemmtilegt. Þeir og athæfi þeirra er bæði kjánalegt og sorglegt í senn. Kjánalegir þegar þeir lýsa skemmtanagildinu og spennunni í því að bera vopn og fá að prófa þau. Kjánalegir þegar þeir hampa sínu víkingablóði og þjóðerni með því t.d. að skíra byssurnar ,,Þórshamar” og hýbýlin ,,Ásgarð”. En þeir eru líka sorglegir fyrir vikið á allan hátt. Þegar þeir reyna sífellt að verja að þeir beri vopn því þannig séu reglur NATO og þetta sé einungis sjálfsvörn. En neita því aldrei beint að þeir séu hermenn. En þeir eru allt að því skelfilegir þegar einn þeirra segjist ekki ætla að deyja þarna nema þá að taka a.m.k. einn hryðjuverkamann með sér. Eða þegar annar þeirra segjir að ástandið sé mjög ótraust og hættulegt út af því að lítill strákur bendir á hann með fingurna í formi skammbyssu, þegar sveitin keyrir framhjá, byrnvarin, í jeppunum sínum.

En afhverju heitir myndin The Chicken Commander? Því er auðsvarað og það tengist ekki beint atvikinu í Chickenstreet. Foringinn yfir íslensku sveitinni, Hallgrímur Sigurðsson, oftast kallaður Commander Halli í Afganistan en var kallaður Halli the Bulldozer í Kosovo þegar hann var það á vegum NATO, er hinn eini sanni Chicken-Kommandör. Hann átti sér draum að eignast hænsnakofa þarna úti hjá flugvellinum. Til að lífga uppa á stemminguna og reyna að á einhvern hátt að gera sveitina mýkri eða mannlegri fyrir innfædda. Hann segjist vera nett sama þó að hann yrði þekktur sem kjúklingakommandörinn eftir þetta. Hann fékk sinn kofa og sínar hænur í hann þarna hliðina á flugvellinum. Hvort að það náði að gera íslensku ,,hermennina” eitthvað meira aðlagandi skal látið ósagt.

Í lok myndarinnar er svo fjallað lítilega um atvikið sem átti sér stað í Chickenstreet, fyrir algjöra tilviljun eða hvað? Enga síður týndu tvær saklausar konur lífinu og einn íslenskur ,,hermaður” týndi öðru eistanu. Allir þeir íslensku ,,hermenn” sem lentu í sprengingunni voru sendir heim fljótlega, sem og Halli the Bulldozer. En eftir bestu vissu flestra mann þá er ennþá hópur íslenskra manna út í Kabúl að leika fjöruga dáta.

Þórhildur Halla Jónsdóttir

Gleymt eða geymt?

Undir lok síðustu aldar dvaldi ég sem skiptinemi í Suður-Ameríkulýðveldinu Ekvador. Stjórnmál í Ekvador eru æði stormasöm eins og annarsstaðar í álfunni. Á þessum tíma hafði skapast sú hefð að steypa forsetum lýðveldisins reglulega af stóli, oftast réttilega. Varð þessi hefð svo sterk að forsetarnir voru farnir að sjá stólasteypurnar fyrir og flúðu því tímanlega í útlegð, stundum með væna fúlgu úr ríkiskassanum í ferðatöskunni. Á meðan á dvöl minni stóð snéri einn þessara útlaga til baka. Við komuna var hann umsvifalaust handtekinn og ákærður fyrir spillingu og fjárdrátt. Forsetinn fyrrverandi kom af fjöllum og skyldi ekkert í þessu. Hann hafði vonast til þess að fólkið væri búið að gleyma. Svo var ekki, Ekvadorar eru nefnilega ekki eins og Íslendingar.

Nýlega kom heim til Íslands, eftir útlegð í utanríkisþjónustunni, gamall íslenskur stjórnmálamaður, Jón Baldvin Hannibalsson. Síðan hefur honum verið hampað mikið af fyrrverandi flokksfélögum sínum og jafnvel andstæðingum. Af orðum og athöfnum sumra að dæma mætti stundum halda að þeir hafi endurheimt sjálfan Jesú Krist frá himnum. Trúi þeir því sem þeir vilja. Ég ætla ekki að gera því skóna að Jón hafi flúið héðan af landi brott í offorsi með illa fengin sjóð í farteskinu, fjarri því. Aftur á móti skildi hann eftir sig pólitíska fortíð sem margir virðast hafa gleymt eða vilja gleyma, aðallega hann sjálfur.

Nú, í aðdraganda Alþingiskosninga, er mörgum réttilega tíðrætt um nauðsyn þess að koma Sjálfstæðisflokknum frá völdum, þeirra á meðal er Jóni. Á sínu síðasta heila kjörtímabili sem þingmaður og formaður Alþýðuflokksins sleit Jón nokkuð farsælu ríkisstjórnarsamstarfi vinstri- og miðjuaflanna til þess eins að leiða Sjálfstæðisflokkinn til valda. Þetta var árið 1991. Í dag, þann 28. október 2006, er Sjálfstæðisflokkurinn enn við völd. Á þessum 15 árum hefur ójöfnuður í íslensku samfélagi aukist, skattbyrðin færst frá hinum ríku til þeirra fátækari og velferðarkerfinu hefur hnignað. Hvað hefði gerst ef Jón hefði ekki leitt Sjálfstæðisflokkinn til valda?

Nýlega kvöddum við bandaríska herinn. Því fögnuðu margir, þeirra á meðal Jón. Þegar Jón var utanríkisráðherra í ríkisstjórn Sjálfstæðis- og Alþýðuflokks framlengdi hann hersetu Bandaríkjanna á Íslandi um rúman áratug. Framlengingin var ekki ókeypis því í staðin afsalaði Jón íslenskra ríkinu skaðabótarétti gagnvart Bandaríkjunum vegna umhverfisspjalla sem herinn hafði valdið að eða átti eftir að valda á athafnasvæðum sínum á Íslandi. Nú er herinn farinn og er það ánægjuefni. Ég velti því þó fyrir mér hvað hefði orðið ef herinn hefði farið fyrir rúmum áratug? Hefði ríkisstjórn Íslands, til dæmis, lýst yfir glórulausum stuðningi Íslendinga við innrásina í Írak?

Undanfarin ár hefur mikið verið rætt um matarskattinn svokallaða. Margir hafa fært fyrir því rök að hann skuli lækka vegna þess að sú skattalækkun komi sér best fyrir þá sem minnst hafa á milli handanna. Þeir sem helst hafa haldið þessu á lofti er Samfylkingin, sama fylking og hampar nú Jóni öðrum fremur. Skattur var fyrst lagður á matvæli í tíð Jóns sem fjármálaráðherra. Það er því Jón sem ber ábyrgð á matarskattinum. Ætli ójöfnuðurinn í íslensku samfélagi hefði aukist minna í stjórnartíð Sjálfstæðisflokksins ef matarskatturinn hefði aldrei verið lagður á?

Að undanförnu hefur Jón látið gamminn geisa í íslenskum fjölmiðlum. Þar hefur hann stoltur talað um það hversu langt til vinstri í stjórnmálum hann er kominn. Hann hefur gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir stuðninginn við árásarstríðið á Írak. Hann hefur deilt mikið á þá auknu misskiptingu sem orðið hefur í tíð ríkisstjórna Sjálfstæðisflokksins. Auk þess fagnaði hann brottför hersins opinberlega. Það er fagnaðarefni að maður með þá fortíð sem Jón hefur í stjórnmálum skuli nú hafa snúið af villu síns vegar. En við höfum ekki gleymt sögu þessa gamla krata þótt hann vilji skiljanlega breiða yfir hana sjálfur.

Elías Jón Guðjónsson

Greinin birtist áður þann 28. október 2006 í Morgunpósti Vinstri grænna