Löng færsla fyrir hjarðdýrin og áhugafólk um dýrategundina

Stöku fólk heima á Akureyri hélt alltaf að ég væri Framsóknarmaður af því pabbi væri í flokknum. Ég vissi raunar aldrei til þess að pabbi væri í flokknum en gat ekki útilokað það af því sá gamli setur venjulega upp svo góðan pókersvip þegar talið berst að því hvað hann hafi kosið, sem er mjög fín uppeldisaðferð því hún hlífir manni alveg við þeirri firru að kjósa hugsunarlaust einhvern flokk bara af því pabbi kaus hann. Það var svo ekki fyrr en löngu seinna sem ég komst að því að pabbi hefði fengið að heyra nákvæmlega sama af því afi hafði verið í flokknum. Sumsé, af því að maður mér skyldur – sem lést þegar ég var eins og hálfs árs – var í Framsókn þá reiknaði fólk náttúrulega með því að ég væri í Framsókn (Afa til varnar er þó rétt að minna á að þetta var Framsókn sem var bara einn af mörgum misgáfulegum stjórnmálaflokkum en ekki skrímslið sem Halldór og B.Ingi breyttu flokknum í).

Og þetta furðulega hjarðeðli Íslendinga, að reikna með því að fólk geti ekki hugsað fyrir sig sjálft heldur sé handbendi ættingja sinna, vina eða vinnufélaga virðist lifa góðu lífi.

i

Dæmi eitt er augljóslega uppljóstrun Mengellu. Það merkilega er að tveir helstu andstæðingar Mengellu (ÁBS og EK) virðast alveg sannfærðir um að allt sem hún segi sé satt, sem er dálítið merkilegt. Þeir telja orð þessarar internetfígúru líklegri til að vera sönn en mín, a.m.k. ÁBS sem var að enda við að kommenta á færsluna á undan þessari og getur því varla borið fyrir sig misskilningi.

Hann segir hér að ég skrifi undir einhverjar skoðanir – skoðanir sem ég hef aldrei skrifað undir þótt einhver nafnleysingi út í bæ hafi sett nafnið mitt þarna. Ef ég nennti því – sem ég geri ekki – gæti ég sjálfsagt kært Ágúst fyrir meiðyrði.

Og ég veit ekki hvað hann er að draga Moggann og Bjart inn í þetta, Bjartsmenn eru sjálfsagt upp fyrir haus í að koma jólabókunum út og það tekur meira en nóga orku að koma út einu blaði á hverjum degi, ég er nokkuð viss um að yfirmenn beggja fyrirtækja hafa skárri hluti að gera en að eltast við fáránlegar kjaftasögur um starfsmenn sína. Ég meina, hvað segir Skrudda og auglýsingastofan sem Ágúst vinnur hjá um alla þá vafasömu hluti sem persónur Hliðarspora og allra smásagnasafna hans taka sér fyrir hendur? Skáldsögur og smásögur eru vissulega viðurkenndara skáldskaparform en uppdiktaðar internetfígúrur en ólíkt mér og Mengellu eru þessar sögur þó að minnsta kosti að sönnu skrifaðar af Ágústi (eða; hann gengst í það minnsta við þeim sjálfur).

Hvað hin fjögur varðar – sem allt er eðalfólk – þá er það ósköp einfaldlega ekki mitt vandamál hvað þau gera. Þórdís er held ég alsaklaus af því að hafa sagt stakt orð um þetta allt saman enda var hún síðast þegar ég vissi í Chicago og vonandi í öruggri fjarlægð frá þessum sirkus öllum. Hin spila með – og ég er ekki frá því að þessi gjörningur þeirra hafi heppnast ágætlega þótt ekki hafi ég nennt að vera með, hann kallar nefnilega fram athyglisverð viðbrögð – hann sýnir ágætlega hverju ákveðið fólk vill greinilega trúa.

ii

Svo er önnur lífsseig saga, að ég sé í Nýhil – ég man samt ekki eftir að hafa séð það á prenti áður, bara í samtölum. Og hey, Nýhilistar eru almennt vænsta fólk rétt eins og Nykurliðar og ég ætla ekkert að útiloka að einhvern tímann gangi ég í annan hvorn félagsskapinn, ekkert að því – en það fer samt í taugarnar á mér að ég sé bendlaður við eitthvað af þeirri ástæðu einni að ég þekki fólk. Samkvæmt því væri ég líka í öllum bókaútgáfum landsins og öllum stjórnmálaflokkum nema Frjálslyndum.

En þessi fyrsta prentútgáfa þessa misskilnings birtist sem sagt hérna þar sem Harpa Hreinsdóttir fullyrðir að ég hafi skrifað róg um sig. Það eina sem ég gerði var að vitna beint í hennar orð, afgangurinn af pistlinum var umfjöllun um eigin upplifun á ljóðinu sem hún ræddi um og hugleiðingar út frá því. Ef það er rógur þá er ég forvitinn að vita hvað það að krefjast uppsagnar manns út af einu ljóði kallast. Ég set hvergi út á störf Hörpu, enda sagði fyrrum nemendi hennar mér í kvöld að hún væri hinn ágætasti kennari.

Og fólki má alveg finnast hvað sem er um pistilinn, mér leiðist hins vegar þegar það er gefið í skyn að hann sé skrifaður af annarlegum hvötum. „Þessi Ásgeir starfar í skjóli Þrastar ritstjórnarfulltrúa og fær stundum að skrifa smápistla í Lesbókina.“ Afsakið á meðan ég bið Þröst að færa sig, það er orðið hvasst hérna inni. En þessi pistill kemur persónum Þrastar og Hörpu barasta alls ekkert við, ég er hvorki að verja hann né ráðast á hana – aðeins velta fyrir mér upplifun minni og annarra á tungumálinu og pistillinn varð ekki til í reykmettuðu bakherbergi með Þresti og Styrmi heldur á laugardagsmorgni þegar ég glaðvaknaði skyndilega út af óvæntri hugdettu. Já, ég veit ég er örugglega að eyðileggja mjög skemmtilega mýtu fyrir mörgum núna, en það skiptir engu máli út af því fólk heldur bara áfram að trúa því sem það vill.

En það er annars fallegt af Hörpu að reyna að redda mér vinnu, þótt ég verði að viðurkenna að ég sé lítið spenntur fyrir að troða skoðunum í nemendur – ég held nefnilega að skoðanir verði seint sérstaklega heilbrigðar ef þeim er troðið í fólk, þótt ýmsir virðist reikna með því að einmitt þannig verði skoðanir annarra til.

(og fyrir þá sem misstu af umræddum listapistli þá má lesa hann með að smella hér fyrir neðan)

Að höggva mann og konu

Krafist er uppsagnar Þrastar Helgasonar, ritstjórnarfulltrúa Lesbókar Morgunblaðsins. Krafan birtist hér: „Verandi löggiltur bókmenntafræðingur staðhæfi ég að þetta er ekki kvæði fyrir fimm aura. Þetta er viðbjóðslegt klám; ekki einu sinni hormónagelgja af verstu sort gæti klambrað svona ógeði saman, ekki heldur þær sem teikna typpi með tússi í undirgöngum borgar óttans.! [...] Mér finnst að það ætti að segja ritstjóranum umsvifalaust upp út af þessari kvæðisbirtingu, ekkert síður en mogginn lét flórgyðjuna Ellý loka sínu bloggi þegar hún var farin að róa á sömu mið og þetta svokallaða danska skáld.” Þessi texti er tekinn af bloggi Hörpu Hreinsdóttur (harpa.blogg.is) og vísar til birtingar Lesbókarinnar á ljóðinu „Lestu mig! Ég er með stór brjóst“ eftir danska ljóðskáldið Lars Skinnebach. Ljóðið fjallar um samlíf karls og konu og erfitt er að lesa út úr því annað en að bæði séu lögráða og hvorugt virðist þvingað til verksins, eins er erfitt að sjá sérstaka kven- eða karlfyrirlitningu í ljóðinu. Í fljótu bragði sé ég aðeins eitt að þessu annars prýðilega ljóði, það eru fáein ansi ljót orð í því.
Sérstaklega orðin tussa og typpi. Ég veit ekki alveg af hverju mér finnst orðin ljót en mig grunar þó tvennt. Annars vegar að þessi fagurfræði mín sé upprunin frá leikskólanum þar sem ég heyrði orðin fyrst og annar helmingur krakkahópsins hló og hinum helmingnum fannst þetta vera ojbjakk (orð sem áðurnefnd Harpa kallar ljóð Skinnebach einmitt) og við fengum öll aulahroll yfir hvort öðru. Hin er sú að þessi orð hafi hreinlega verið valin af siðvöndum púrítönum af þeirri ástæðu helstri að þau væru ljót.
Ef saga siðmenningarinnar er skoðuð lauslega þá er áberandi hversu algengt er að holdleg ást sé rökkuð niður bæði af andlegu og veraldlegu yfirvaldi á sama tíma og stríð er iðullega upphafið. Bókmenntirnar hafa ekki verið sæmilega frjálsar nema brot af sinni sögu, langt fram á síðustu öld (og sums staðar enn) voru bókmenntir sem snertu af alvöru á klámi eða erótík neðanjarðar á meðan fjöldi bókmennta um stríð og ofbeldi (sem margar uppháfu viðfangsefnið) þakti veggi sérhvers heimilis þar sem á annað borð voru bækur. Þannig höfum við aldagamla hefð fyrir því að skrifa áhrifaríkar bækur um stríð og ofbeldi en erum flest hvert öðru klaufalegra þegar við ætlum að klambra saman einhverjum smátexta um kynlíf. Því orðin enda ýmist á því að vera; a) hjákátleg, hallærisleg eða ljót, b) tepruleg eða c) klínísk og köld. Prófum bara:
„Hann hjó menn í herðar niður.“ Er þetta ekki nokkuð falleg setning, ljóðræn jafnvel? En lokaðu augunum örskotsstund og hugsaðu aðeins um merkinguna. Sjáðu þetta fyrir þér, settu þig jafnvel í spor fórnarlambsins sem hugsanlega missir saur á síðustu augnablikum jarðlífsins. Og skyndilega hættir setningin að vera falleg. Fegurðin klofin í herðar niður.
En prófum annað. „Hann stakk typpinu inn í píkuna á henni.“ Þetta er hins vegar forljót setning, ojbjakk! En lokaðu augunum örskotsstund og hugsaðu aðeins um merkinguna. Þetta gæti verið hápunktur bestu stunda lífs þeirra. Þarna verður jafnvel til fjölskylda, þetta gæti jafnvel verið staðurinn þar sem þau finna sjálfa hamingjuna. Ljótleikinn klofinn í herðar niður.
En það er eitthvað í tungumálinu, menningunni, sem stendur í vegi fyrir þessari hamingju. Það er eitthvað í tungumálinu sem vill frekar að við förum í stríð, sem vill frekar að við rífumst, vill frekar að við séum vond hvort við annað. Þannig að við þurfum að losna við aulahrollinn og endurheimta tungumálið. Ein leið gæti verið sú að birta meira ojbjakk í Lesbókinni.

Ásgeir H Ingólfsson
asgeirhi@mbl.is