Hávar út í Mýri

Eins og hjá flestum dagblöðum er ákveðinn hópur fólks sem sér að mestu um kvikmyndagagnrýni í Morgunblaðinu. En þegar íslenskar myndir eru frumsýndar er að verða algengara og algengara að Hávar Sigurjónsson sé kallaður til. Aldrei hef ég hins vegar séð Hávar gagnrýna útlenska bíómynd. Hugsast getur að einhverjir hinna gagnrýnandanna séu ósáttir við þetta, einnig gæti hugsast að einhverjir andstyggilegir lesendur telji ástæðuna helst vera þá að Hávar kunni sig í kokteilboðum. Allar slíkar efasemdir hljóta þó að fjúka veg allrar veraldar þegar dómurinn er lesin, eitthvað sem ég geymdi mér þangað til ég hafði séð myndina. Við hin getum einfaldlega ekki með nokkru móti komist svona nálægt djúpstæðum kjarna hinnar íslensku kvikmyndalistar. Tökum dæmi:

„Mýrin er íslensk mynd. Það er besta einkunn sem undirritaður getur gefið nokkurri mynd framleiddri á Íslandi. Hún er listrænn vitnisburður um líf sem lifað er á Íslandi, um samfélag okkar og hvers konar fólk býr í þessu samfélagi.“

Þetta er aldeilis mögnuð setning, hún er svo mögnuð að það er hægt að nota hana á nánast allt með smávægilegum breytingum. Prófiði bara:

„Deuce Bigalow er bandarísk mynd. Það er besta einkunn sem undirritaður getur gefið nokkurri mynd framleiddri í Bandaríkjunum. Hún er listrænn vitnisburður um líf sem lifað er í Bandaríkjunum, um samfélag okkar og hvers konar fólk býr í þessu samfélagi.“

Mikið rétt. Ég gæti bætt við þetta:

„Hávar Sigurjónsson er íslenskur gagnrýnandi. Það er besta einkunn sem undirritaður getur gefið nokkrum gagnrýnanda fæddum á Íslandi. Hann er listrænn vitnisburður um líf sem þrífst á Íslandi, um samfélag sitt og hvers konar fólk býr í þessu samfélagi.“

Ekki má gleyma gullkorni eins og þessu um byltingarkennda frásagnaraðferð í kvikmyndum: „ …frásögnin reiðir sig hvergi á brellur eða tæknilegar lausnir …“ Já, gott fólk, ætli Mýrin hafi ekki bara verið fyrsta kvikmyndin sem var tekin upp án þess að nota eina einustu kvikmyndatökuvél og þrátt fyrir að við séum ýmist að horfa á atburði sem gerast í Reykjavík, á Suðurnesjum eða úti á Litla hrauni þá var ekkert klippiforrit notað við gerð myndarinnar. Það sorglegasta við þetta allt er þó að við höfum verið svipt okkar dýrmætustu blekkingu, þetta er ekkert plat, þetta er sko alvöru og engar brellur notaðar. Sem þýðir aðeins eitt, ungur maður skaut sig í alvörunni í hjartað, allt fyrir listina. Gott ef það fóru ekki nokkrar blóðslettur á fólkið í fremstu röðunum.